Een autolaadkraan kan grofweg 5 tot 25 meter horizontaal reiken. Compacte laadkranen blijven vaak binnen 5 tot 12 meter, terwijl middelzware en zware knikarmkranen ongeveer 15 tot 25 meter kunnen halen. Met een hydraulische fly-jib of andere verlenging kan de maximale reikwijdte bij zware uitvoeringen boven 30 meter uitkomen. Sommige specialistische configuraties naderen 35 tot 37 meter.
Die maximale afstand vertelt echter maar een deel van het verhaal. Hoe verder de kraan wordt uitgeschoven, hoe minder gewicht hij kan tillen. Voor de praktische inzet zijn daarom niet alleen het aantal meters, maar vooral het lastdiagram, de afstempeling en de positie van de truck bepalend.
Welke reikwijdte hebben verschillende autolaadkranen?
Autolaadkranen bestaan in zeer uiteenlopende gewichtsklassen. Een compacte kraan voor stukgoed of lichte bouwmaterialen is niet te vergelijken met een zware kraan die machines, staalconstructies of prefab-elementen over een gebouw heen moet plaatsen.
| Type autolaadkraan | Globale reikwijdte | Veelvoorkomende inzet |
|---|---|---|
| Compacte laadkraan | Circa 5 tot 12 meter | Pallets, stukgoed, hovenierswerk en lichte bouwmaterialen |
| Middelzware knikarmkraan | Circa 12 tot 20 meter | Bouwlogistiek, containers, glas, steigers en materieel |
| Zware autolaadkraan | Circa 18 tot 25 meter | Machines, staal, prefab en specialistisch transport |
| Zware kraan met fly-jib | Circa 25 tot meer dan 30 meter | Plaatsing op hoogte, achter obstakels of diep op een bouwplaats |
Deze afstanden zijn bedoeld als oriëntatie. Binnen één kraanserie kunnen verschillende mast-, giek- en jibconfiguraties bestaan. Een uitvoering met extra hydraulische uitschuifdelen reikt verder, maar is ook zwaarder en neemt laadvermogen van het voertuig weg.
Fabrikanten maken bovendien onderscheid tussen hydraulische reikwijdte, handmatige verlengstukken en de maximale reikwijdte met fly-jib. Alleen naar het hoogste getal in een brochure kijken kan daardoor een verkeerd beeld geven van de standaarduitvoering.
Waarom neemt de hijslast af bij meer bereik?
Een laadkraan werkt volgens het principe van het lastmoment. Dat moment wordt bepaald door het gewicht van de last en de horizontale afstand tot het draaipunt van de kraan. Een last die verder weg hangt, oefent dus meer kracht uit op de kraanopbouw en de truck.
Een sterk vereenvoudigd rekenvoorbeeld maakt dat duidelijk. Bij een kraanmoment van 20 tonmeter lijkt op 10 meter theoretisch een last van 2 ton mogelijk. In de praktijk ligt de toegestane capaciteit lager of anders, onder meer door het eigen gewicht van de giekdelen, de giekstand, de configuratie en veiligheidsmarges. Het lastdiagram van de specifieke kraan blijft altijd leidend.
Bij maximale vlucht is de resterende hijscapaciteit vaak nog maar een fractie van wat de kraan vlak naast de truck kan opnemen. Een kraan die dicht bij het voertuig enkele tonnen tilt, kan aan het uiteinde van een ver uitgeschoven jib soms slechts een relatief lichte last hanteren. Ook een haak, grijper, rotator, lier of ander aanbouwdeel telt mee als belasting.
De term bereik kan bij een truck overigens ook verwijzen naar de actieradius van het voertuig. Dat is een andere vraag; daarover lees je meer in hoe ver een elektrische truck kan rijden.
Welke factoren bepalen het werkelijke bereik?
De opgegeven maximale reikwijdte wordt alleen gehaald wanneer de kraanconfiguratie en de omstandigheden dat toelaten. Op de werkplek kunnen verschillende factoren het bruikbare werkgebied beperken.
- Afstempeling: volledig uitgeschoven steunpoten leveren doorgaans meer stabiliteit dan gedeeltelijke afstempeling. Moderne kraansystemen kunnen de toegestane capaciteit aanpassen aan de werkelijke positie van de steunpoten.
- Werkhoek: de horizontale afstand verandert wanneer de hoofdgiek omhoog of omlaag beweegt. Een groot bereik in een technische tabel is daarom niet automatisch in iedere giekstand beschikbaar.
- Werksector: hijsen over de zijkant, achterkant of cabine belast het voertuig niet op dezelfde manier. De toegestane capaciteit kan per sector verschillen.
- Ondergrond: steunpoten moeten hun krachten veilig kunnen overbrengen. Een zachte, holle of aflopende ondergrond kan aanvullende stempelplaten of een andere opstelling vereisen.
- Opbouw en chassis: subframe, aslasten, wielbasis en kraanpositie bepalen mede hoe stabiel de combinatie is. Een krachtige kraan maakt een ongeschikt chassis niet automatisch geschikt.
- Obstakels: muren, daken, bomen, verkeer en bovengrondse leidingen kunnen voorkomen dat de theoretische vlucht veilig bruikbaar is.
- Last en aanbouwdelen: naast het gewicht zijn ook vorm, afmetingen, aanslagpunten en windvang van belang.
Ook de plaats van de kraan op de truck speelt een rol. Een kraan achter de cabine biedt een ander werkgebied dan een kraan aan de achterzijde van het chassis. Een achterop gemonteerde kraan kan gunstig zijn om dichter bij een losplaats te komen, terwijl montage achter de cabine vaak goed aansluit bij laden en lossen naast de laadbak.
Zo bepaal je hoeveel kraanbereik nodig is
Begin niet bij de maximale brochureafstand, maar bij de zwaarste last die op de grootste vereiste afstand moet worden geplaatst. Meet daarbij horizontaal vanaf het draaipunt van de kraan tot het beoogde lospunt. Houd rekening met de afstand tussen de truck en het gebouw, de diepte van het terrein en eventuele obstakels.
Voor een passende kraankeuze zijn minimaal de volgende gegevens nodig:
- het maximale gewicht van de last, inclusief hijsmiddelen en aanbouwdelen;
- de vereiste horizontale vlucht;
- de benodigde hefhoogte en de gewenste giekstand;
- de beschikbare ruimte voor truck en steunpoten;
- de gewenste werksector rond het voertuig;
- de draagkracht en helling van de ondergrond.
Vraag vervolgens naar het lastdiagram van de exacte kraanuitvoering. Let daarbij op het aantal hydraulische uitschuifdelen, het type fly-jib, eventuele handmatige verlengstukken en de invloed van gedeeltelijke afstempeling. Twee kranen met ongeveer hetzelfde nominale kraanmoment kunnen bij 15 of 20 meter een duidelijk verschillende capaciteit hebben.
Controleer ten slotte of het bereik op papier ook praktisch bruikbaar is. Een kraan kan een lospunt theoretisch bereiken, maar alsnog ongeschikt zijn als de resterende hijslast onvoldoende is of de steunpoten niet veilig geplaatst kunnen worden. De juiste vraag is daarom niet alleen: hoe ver kan de autolaadkraan reiken? Belangrijker is: welke last kan deze kraan op die afstand, in deze opstelling, veilig verplaatsen?
