Scania Vabis - TruckCulture

Alles over de Scania Vabis

Scania-Vabis behoort tot de belangrijkste namen uit de Europese vrachtwagengeschiedenis. Het merk ontstond in 1911 door de samenvoeging van de Zweedse fabrikanten Scania en Vabis en groeide uit tot een producent van sterke vrachtwagens, bussen en industriemotoren.

Vooral na de Tweede Wereldoorlog bouwde Scania-Vabis een reputatie op met betrouwbare dieselmotoren, robuuste chassis en vrachtwagens die geschikt waren voor zwaar internationaal transport. Hoewel de naam Scania-Vabis in 1969 van de grille verdween, vormt deze periode nog altijd de technische en culturele basis van het huidige Scania.

Het ontstaan van Scania-Vabis

De geschiedenis begint in 1891 met de oprichting van Vagnfabriks Aktiebolaget i Södertelge, meestal afgekort tot Vabis. Het bedrijf was gevestigd in Södertälje en produceerde aanvankelijk spoorwegrijtuigen en andere transportmiddelen. Rond de eeuwwisseling begon Vabis ook met de ontwikkeling van personenauto’s, motoren en bedrijfsvoertuigen. In 1902 bouwde het bedrijf een vroege vrachtwagen met een tweecilindermotor van 9 pk, een laadvermogen van ongeveer 1,5 ton en een topsnelheid van circa 12 kilometer per uur.

Scania was ontstaan in Malmö en hield zich eveneens bezig met fietsen, auto’s, motoren en vrachtwagens. Omdat beide bedrijven actief waren op een relatief kleine Zweedse markt, besloten ze hun krachten te bundelen. In 1911 ontstond het nieuwe bedrijf Scania-Vabis. De productie van vrachtwagens en motoren werd uiteindelijk voornamelijk geconcentreerd in Södertälje. In hetzelfde jaar leverde het bedrijf een voertuig dat wordt beschouwd als de eerste volledig in Zweden gebouwde bus. Het chassis kwam van Scania, terwijl de motor en carrosserie door Vabis werden geleverd.

Van kleine fabrikant naar internationale truckbouwer

Tijdens de eerste decennia produceerde Scania-Vabis niet alleen vrachtwagens, maar ook personenauto’s, bussen, brandweerwagens en speciale voertuigen. Een bekend vroeg voorbeeld is de brandweerwagen die in 1912 aan de Zweedse stad Norrköping werd geleverd. Het voertuig beschikte over een viercilindermotor van 60 pk en kon een snelheid van ongeveer 40 kilometer per uur bereiken. De Eerste Wereldoorlog zorgde voor extra vraag vanuit het Zweedse leger, maar de economische terugval na de oorlog bracht het bedrijf in 1921 in financiële problemen.

Na een herstructurering legde Scania-Vabis zich steeds sterker toe op bedrijfsvoertuigen. De productie van personenauto’s werd beëindigd, terwijl vrachtwagens, bussen en motoren het hart van het bedrijf gingen vormen. In de jaren dertig experimenteerde de fabrikant met Hesselmanmotoren, die eigenschappen van benzine- en dieselmotoren combineerden. Vanaf 1936 werden eigen zescilinder voorkamerdieselmotoren toegepast. Daarmee begon Scania-Vabis aan een ontwikkeling die uiteindelijk zou leiden tot een sterke internationale reputatie als dieselmotorspecialist.

Technische gegevens van Scania-Vabis

Scania-Vabis was geen afzonderlijk vrachtwagenmodel, maar de merknaam waaronder tientallen verschillende vrachtwagens, trekkers, bussen en speciale voertuigen werden gebouwd. De exacte technische gegevens verschillen daarom per bouwjaar en uitvoering. Onderstaande tabel geeft een algemeen overzicht van de belangrijkste kenmerken van de Scania-Vabis-periode.

Kenmerk	Technische gegevens
Merknaam	Scania-Vabis
Actieve periode	1911 tot 1969
Hoofdvestiging	Södertälje, Zweden
Belangrijkste producten	Vrachtwagens, trekkers, bussen, brandweerwagens en industriemotoren
Motortypen	Benzine-, Hesselman-, voorkamer- en direct ingespoten dieselmotoren
Cilinderconfiguraties	Viercilinder, zescilinder en enkele achtcilindermotoren
Cilinderinhoud	Ongeveer 3,5 tot ruim 11 liter, afhankelijk van model en bouwjaar
Vermogen	Vanaf minder dan 10 pk bij vroege voertuigen tot circa 260 pk bij latere turbodiesels
Aandrijving	Voornamelijk 4×2 en 6×2, aangevuld met 6×4 en speciale vierwielaandrijving
Transmissie	Handgeschakelde vier-, vijf- en meerversnellingsbakken, soms met extra overbrengingen
Cabinevormen	Torpedocabine en frontstuurcabine
Bekende modelseries	314, 324, 325, 335, L10, L20, L36, L40, L51, L55, L56, L60, L66, L71, L75 en L76
Belangrijke innovaties	Directe dieselinspuiting, modulaire motorbouw, turbocompressor, luchtremmen en gestandaardiseerde componenten
Opvolging merknaam	Vanaf 1969 werd op vrachtwagens en bussen alleen de naam Scania gebruikt

Modellen binnen Scania Electric

Tijdens de Scania-Vabis-periode verschenen verschillende vrachtwagenseries voor lokaal vervoer, distributie, bouwtransport en zwaar internationaal transport. De modellen verschilden onder meer in laadvermogen, chassisconfiguratie, cabinevorm en motorisering. Vooral de L51 Drabant, L71 Regent, L75 en L76 speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van Scania-Vabis als Europese fabrikant van zware vrachtwagens.

Bekijk hieronder de belangrijkste Scania-Vabis-modellen. Van ieder model verschijnt een afzonderlijke pagina met uitgebreide informatie over de geschiedenis, uitvoeringen, motoren, technische gegevens en herkenbare kenmerken.

Directe dieselinspuiting en de 400.000-kilometermotor

Een van de belangrijkste technische stappen werd in 1949 gezet. Scania-Vabis introduceerde toen directe brandstofinspuiting in zijn dieselmotoren. Bij eerdere voorkamerdiesels werd de brandstof eerst in een afzonderlijke verbrandingsruimte ingespoten. Directe inspuiting maakte een efficiëntere verbranding mogelijk, waardoor het brandstofverbruik daalde en de prestaties verbeterden. De nieuwe motoren werden ontwikkeld in samenwerking met de Britse vrachtwagenfabrikant Leyland.

De betrouwbaarheid van deze motoren werd een belangrijk verkoopargument. De motorserie kreeg zelfs de bijnaam “400.000-kilometermotor”. Vanaf 1950 konden eigenaren die 400.000 kilometer zonder motorrevisie hadden afgelegd voor een speciale onderscheiding in aanmerking komen. De eerste prijs werd in 1954 uitgereikt. Voor die tijd was een dergelijke kilometerstand uitzonderlijk en het succes droeg sterk bij aan de reputatie van Scania-Vabis als fabrikant van duurzame bedrijfsvoertuigen.

Bekende Scania-Vabis vrachtwagenmodellen

Tot de vroegste herkenbare series behoren de Scania-Vabis 314, 324, 325 en 335. Deze voertuigen werden in de jaren twintig en dertig geleverd met verschillende vier- en zescilindermotoren. De 335 vormde de basis voor meerdere zware uitvoeringen, waaronder trucks met een extra steun- of aangedreven as. Ook verscheen een frontstuurvariant die bekend werd als de Bulldog. Bij deze uitvoering bevonden de bestuurder en de cabine zich boven of naast de motor, waardoor meer laadlengte beschikbaar kwam.

Na de Tweede Wereldoorlog verschenen modelseries zoals de L10, L20, L40, L51 Drabant, L60 en L71 Regent. Daarna volgden de bekendere L55, L56, L66, L75 en L76. De letter L werd gebruikt voor conventionele vrachtwagens met een torpedocabine. Een extra S verwees doorgaans naar een uitvoering met steun- of tandemconfiguratie, terwijl de letters LB werden gebruikt voor frontstuurmodellen. Vooral de LB76 groeide uit tot een herkenbare internationale transporttruck en vormde een duidelijke voorloper van de latere frontstuurmodellen van Scania.

De Scania-Vabis Super en de opkomst van de turbodiesel

In de jaren vijftig begon Scania-Vabis ervaring op te doen met drukvulling. Door een turbocompressor te gebruiken kon meer lucht naar de cilinders worden gevoerd, waardoor meer brandstof efficiënt kon worden verbrand. Het resultaat was een hoger vermogen zonder dat hiervoor een veel grotere en zwaardere motor nodig was. Deze techniek was bijzonder interessant voor internationaal transport, omdat vrachtwagens steeds hogere gewichten over langere afstanden moesten vervoeren.

In 1961 werd de DS10-motor officieel geïntroduceerd in de 75-serie. Modellen met deze motor kregen een opvallend Super-embleem. Later werd ook de grotere DS11 verder ontwikkeld, waarbij het vermogen in de loop van de jaren opliep tot ongeveer 260 pk. De Super-modellen behoren tegenwoordig tot de meest geliefde klassieke Scania-Vabis-vrachtwagens. Ze combineerden het karakteristieke uiterlijk van de jaren zestig met prestaties die destijds tot de Europese top behoorden.

Meer lezen over Scania en klassieke trucks

Ontdek meer over de geschiedenis, modellen, motoren en bijzondere vrachtwagens van Scania. Bekijk hieronder onze informatieve artikelen over klassieke Scania-trucks, bekende modelseries, technische ontwikkelingen en de vrachtwagens die het Zweedse merk wereldwijd groot hebben gemaakt.